◆ DOSSIER
Het bedrijf · 1918–1928

N.V. Beens' Woninginrichting-Maatschappij

Displayadvertentie van N.V. Beens' Woninginrichting Mij., Rotterdams adresboek 1926 p.1032Stadsarchief Rotterdam (NL-RtSA 3023) · NL-RtSA 3023 (boeken 3023-45 t/m 3023-77)Open het origineel ↗

In 1926 zette het bedrijf een advertentie in het Rotterdamse adresboek, en in vier regels staat de hele opzet van de zaak. Showrooms aan de Coolsingel. Kantoor en expeditie aan de Nieuwe Kerkstraat. En als derde op de lijst Fabrieken: Rochussenstraat 169, de werkplaatsen die het bedrijf had overgenomen van de mannen die ze hadden gebouwd .

Displayadvertentie van N.V. Beens' Woninginrichting Mij., Rotterdams adresboek 1926 p.1032Stadsarchief Rotterdam (NL-RtSA 3023) · NL-RtSA 3023 (boeken 3023-45 t/m 3023-77)Open het origineel ↗

Het hoekpand telde dus als één vestiging van de drie, onder één enkel huisnummer (de adresboeken splitsen het op in letteradressen, zoals hieronder te zien is): de fabriek, niet de showroom voor het publiek. Hoe het bedrijf zo'n advertentie opmaakte, met zijn huisnaam, zijn lettertype en zijn trots op drie vestigingen, komt terug in . Wie het geheel overziet, ziet dat twee van de drie vestigingen van het bedrijf ergens anders stonden dan de werkplaatsen waar dit verhaal over gaat.

Eén directeur, drie commissarissen en een half miljoen gulden

Het bedrijf ontstond toen de oorlog afliep. N.V. Beens' Woninginrichting-Maatschappij werd in 1918 opgericht, en het Bijvoegsel bij de Staatscourant maakte dat bekend. Het was een bescheiden naamloze vennootschap met één man aan het hoofd. H. P. Beens, koopman, vormde in zijn eentje de directie. Boven hem stonden drie commissarissen. Dat waren A. Henkemans uit Den Haag, mr. W. F. C. Baars uit Rotterdam en J. P. J. Asselbergs Czoon uit Bergen-op-Zoom. Het maatschappelijk kapitaal was f500.000, in tien series van f50.000. Alleen de eerste drie series waren geplaatst en volgestort, in aandelen aan toonder van f1.000. Op papier kon het bedrijf dus meer dan drie keer zoveel kapitaal ophalen als er werkelijk was gestort.

Rotterdamsch Nieuwsblad, 19 juli 1918 — oprichting van N.V. Beens' Woninginrichting-Mij (directeur H. P. Beens)Delpher (KB) · ddd:010297065:mpeg21:a0106 — akte No. 792, Bijvoegsel Staatscourant No. 165 (1918); kapitaal ƒ500,000Open het origineel ↗
Staatscourant No. 165 bevat de Koninklijk bewilligde akten van oprichting der naamlooze vennootschappen: 1. Scheepvaart Maatschappij „Maria", alhier. Kapitaal ƒ 1000 in 10 aandeelen, gepl. en volgest. Directie J. W. Nefkens, reeder en koopman alhier. 2. N. V. Been's Woninginrichting Maat[schapp]ij. alhier, kap. ƒ 500.000, verdeeld in 10 seriën van elk ƒ 50.000, waarvan de eerste drie geheel zijn gepl. en volgest. De aandeelen zijn elk groot ƒ 1000, worden bij de uitgifte volgestort en luiden aan toonder. Directie H. P. Been, koopman alhier. Commissarissen de heeren A. Henkemans, directeur der naamlooze vennootschap: Nationaal Grondbezit, te 's Gravenhage, mr. W. F. C. Baars, advocaat en procureur, te Rotterdam, en J. P. J. Asselbergs Czoon, te Bergen-op-Zoom.
oprichting van N.V. Beens' Woninginrichting-Mij (directeur H. P. Beens), 19 juli 1918, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “Rotterdamsch Nieuwsblad, 19 juli 1918 — oprichting van N.V. Beens' Woninginrichting-Mij (directeur H. P. Beens)” · Open het origineel ↗

In het begin liep de zaak goed. Het jaarverslag over 1920, afgedrukt in De Maasbode, sprak van een gunstig eerste jaar en een volle orderportefeuille, en stelde tien procent dividend op de aandelen voor.

De Maasbode, 20 april 1920 — N.V. Beens' Woninginrichting-Mij.: eerste jaarverslag (boekjaar 1919), voorgesteld dividend 10 procentDelpher (KB) · MMKB04:000198362:mpeg21:a0066Open het origineel ↗

In het Rotterdamse handelsregister stonden dezelfde werkplaatsen onder een tweede, eenvoudiger naam: Woninginrichting Fred. J. Beens. De twee Beensen die de zaak leidden, waren broers, Hermanus Petrus (geboren in 1895) en Fredericus Johannes (geboren in 1893). Ze waren allebei in Haarlem geboren, twee jaar na elkaar, en trouwden daar binnen een jaar na elkaar. Hun leven na het bedrijf krijgt . Hier zijn ze directeur en procuratiehouder, en staat het bedrijf zelf voorop.

Drie adressen, met de werkplaatsen ertussen

In deze jaren schoof de showroom over de Coolsingel op. Hij ging in april 1918 open op Coolsingel 56, zat in 1922 op nummer 49 en eind 1923 op nummer 103. Daar, op 103 (één keer gedrukt als 102), bleef hij tot de afbouw. Een uitverkoopadvertentie van december 1923 laat beide kanten van de zaak in één advertentie zien: bovenaan de showroom aan de Coolsingel, onderaan Fabrieken Rochussenstraat 169 .

N.V. Beens' Woninginrichting Maatschappij - meubelfabriek aan de Rochussenstraat 169 (advertenties uit 1921, 1923 en 1925)Delpher (KB) - Rotterdamsch Nieuwsblad + De Maasbode + NRC · ddd:010493650:mpeg21:a0052 (RN 20-01-1921); ddd:010026933:mpeg21:a0037 (NRC 09-12-1923, 'Coolsingel 103, Tel. 27 en 47, FABRIEKEN: Rochussenstraat 169'); MMKB04:000194383:mpeg21:a0056 (Maasbode 17-04-1925)Open het origineel ↗
UITVERKOOP N.V. BEEN'S WONINGINRICHTING Mij. COOLSINGEL 103. TELEFOON 27 en 47 FABRIEKEN: ROCHUSSESTRAAT 169. [sic — drukfout voor Rochussenstraat] 15 Januari a.s. zullen onze magazijnen gesloten worden voor een inwendige verbouwing in verband met de toevoeging eener afdeeling Tapijten en Meubelstoffen Na c.a. 14 dagen heropening en Tentoonstelling eener Collectie als nimmer te voren in Holland gezien. — ZIE ONZE NADERE BERICHTEN!! Wegens gebrek aan plaatsruimte zullen wij gedurende de maand December een 70-tal complete Ameublementen als Eet-, Huis-, Slaap- en Heerenkamer-, Salon- enz. ver onder kostprijs Uitverkoopen. Van 3 tot 15 Januari Opruiming van restanten Meubelen en Coupons. ZIE ONZE ETALAGE. Heden Tentoongesteld WORTELNOTEN SALON-AMEUBLEMENT [...] van f 1425.- voor f 975.-
Rotterdamsch Nieuwsblad + De Maasbode + NRC, 1921/1923/1925, pagina niet vastgelegd (advertentie), “N.V. Beens' Woninginrichting Maatschappij - meubelfabriek aan de Rochussenstraat 169 (advertenties uit 1921, 1923 en 1925)” · Open het origineel ↗

In 1918 hing het bedrijf schilderijen op de bovenverdieping van het eerste van die adressen, Coolsingel 56; dat verhaal staat in . Coolsingel 49 was meer dan een winkel. Uiterlijk in september 1922 noemde een showroomadvertentie drie bedrijven samen: Beens zelf, Kam & Van Rhijn en Van Duffelen & Pelt, het bedrijf dat het hoekpand had gebouwd. Bij de gezamenlijke vermelding stond het oude telefoonnummer van Van Duffelen & Pelt aan de Rochussenstraat, 47. De advertentie toont een gedeelde showroom; over de juridische kant van een fusie of overname zegt ze niets.

Nieuwe Rotterdamsche Courant, 30 sep. 1922 — showrooms van N.V. Beens' Woninginrichting Mij aan de Coolsingel 49, met Firma Kam & Van Rhijn en Firma Van Duffelen & PeltDelpher (KB) · ddd:010026198:mpeg21:a0037Open het origineel ↗

Die ene regel verbindt twee tijdperken. Het bedrijf dat in 1899 de eerste steen van de werkplaatsen legde en het bedrijf dat ze in 1922 dreef, staan in dezelfde showroomadvertentie. Ertussen staat één telefoonnummer, het nummer dat overspant. Het Schiedamse bedrijf dat bij de groep kwam, heeft .

In de eerste helft van het decennium draaide de fabriek gewoon. De vroegste gedateerde vermelding is een advertentie van januari 1921 met als adres Fabriek Rochussenstraat 169 .

N.V. Beens' Woninginrichting Maatschappij - meubelfabriek aan de Rochussenstraat 169 (advertenties uit 1921, 1923 en 1925)Delpher (KB) - Rotterdamsch Nieuwsblad + De Maasbode + NRC · ddd:010493650:mpeg21:a0052 (RN 20-01-1921); ddd:010026933:mpeg21:a0037 (NRC 09-12-1923, 'Coolsingel 103, Tel. 27 en 47, FABRIEKEN: Rochussenstraat 169'); MMKB04:000194383:mpeg21:a0056 (Maasbode 17-04-1925)Open het origineel ↗

Vier jaar later voerde het bedrijf het adres nog steeds in zijn advertenties: in een voorjaarsuitverkoop van april 1925 stond de fabriek naast de showroom aan de Coolsingel.

De Maasbode » 17 apr 1925 - Art. 56KB Delpher (De Maasbode) · MMKB04:000194383:mpeg21:a0056Open het origineel ↗

Tussendoor zocht het meer dan eens personeel voor de adressen op 169, zodat de werkbanken op papier bezet bleven; somt al die advertenties op. De advertentie van 1926 laat vervolgens zien wie wat deed binnen de familie. H. P. Beens is directeur bij de showrooms aan de Coolsingel. F. J. Beens, de procuratiehouder, staat bij de werkplaatsen vermeld. De jongere broer, H. P., leidde de showrooms in de binnenstad; de oudere, F. J., tekende voor de fabriek.

Binnen het hoekpand verhuisde het bedrijf van jaar tot jaar tussen de letteradressen. Halverwege de jaren twintig zetten de adresboeken de werkplaatsen op 169d en F. J. Beens, de procuratiehouder, ernaast op 169a. In 1927 was dat weer anders: de fabriek op 169b en F. J. Beens op 169c. volgt het gebruik van de letteradressen volledig.

Adresboek Rotterdam 1924 — Straten alfabetisch, Rochussenstraat (blok 169), 3023-68 p.2401 blad 1435Stadsarchief Rotterdam (via archieven.nl) · NL-RtSA 3023-68, p. 2401, blad 1435, scan NL-RtSA_3023_68_0719_2Open het origineel ↗
Adresboek Rotterdam 1927 — Alfabetische naamlijst (Bee-), Beens aan Rochussenstraat 169, 3023-71 p.1034 blad 560Stadsarchief Rotterdam (via archieven.nl) · NL-RtSA 3023-71, p. 1034, blad 560, scan NL-RtSA_3023_71_0281_1Open het origineel ↗

Nog één adres komt niet uit de advertenties maar uit het arbeidsdossier. In november 1920 troffen inspecteurs de stoffeerders van het bedrijf aan Westersingel 68 aan het werk tot elf uur 's avonds, in strijd met de nieuwe achturige werkdag, en de arbeidsinspectie noteerde acht overtredingen. Het bedrijf hield in augustus 1918 ook de bedrijfsvakantie van de branche aan, toen het nog vanaf Coolsingel 56 adverteerde en het hoekpand nog niet had, en in 1923 werd het samen met de branche door de staking getroffen . Dat alles hoort bij .

Wat het maakte

De werkplaatsen waren een meubelfabriek die ook andermans vertrekken inrichtte, en een paar jaar lang deden ze dat voor enkele van de deftiger interieurs van de stad. In 1919 richtte het bedrijf Restaurant Hasenkamp in, in gesneden eikenhout en in Louis-Seizestijl in wit en zachtrood.

De Maasbode, 08-10-1919 — interieur van Restaurant Hasenkamp, 'stijlvol betimmerd door de firma N.V. Been's Woninginrichting' (volledige pagina)Delpher (KB) · MMKB04:000191437:mpeg21:a0064 · Koninklijke Bibliotheek / DelpherOpen het origineel ↗
RESTAURANT HASENKAMP. Onze stad is weer een voornaam restaurant rijker, wat men noemt een „Maison de premier ordre” n.l. Hasenkamp. De heeren firmanten van den van ouds zoo gunstig bekenden Huize Hasenkamp, Botersloot, hebben gemeend de bovenverdiepingen van hun ruim pand aan de Keizerstraat zeer geschikt te achten om tot restaurant te kunnen inrichten. En in dit plan zijn zij, dank zij de deskundige voorlichting van den bouwmeester J. v. Teefelen, schitterend geslaagd. Een zeer vriendelijk, warm gekleurd trappenhuis brengt de gasten naar de restaurant-étages. Doen we echter eerst wat aanstonds aan zijn rechterhand, den Salon Louis XVI, de groote eetzaal op de eerste étage voor u open. Heel chic en stijlvol betimmerd door de firma N. V. Been’s Woninginrichting. Modern fraai gestoken in gebeeldhouwd eiken met roodleeren stoelbekleeding. Een fraaie schouw met blank-gouden kader. In dezen hoek een klein podium, waar een gedistingueerd strijkje zich om de piano kan groepeeren. Een eetzaal, die zeker aan de allerhoogste eischen zal kunnen beantwoorden, zoowel door den pretigen toon van haar decoratie als door haar intiemen omvang. Een gemakkelijk trap, door roode loopers warm gedekt, voert ons naar de tweede étage, waar eenige kleinere salons, die echter weer tot één groote zaal kunnen worden samengevoegd, aanlokken tot het geven van diners voor kleine gezelschappen. Deze salons zijn eveneens door de N. V. Been’s Woninginrichting keurig in Louis-Seize betimmerd en gestoffeerd, wit en zacht-rood, terwijl nog een andere salon in wit en groenen toon is gehouden. Op de derde verdieping zijn de modern ingerichte keukens, van waar alle orders langs twee liften naar de servicekamers worden gedirigeerd. Ook van uit het onderhuis kunnen de diverse verdiepingen zoowel als het publiek per lift naar de keukens worden gevoerd. De heeren firmanten van het nieuwe „Restaurant Hasenkamp”, dat spoedig groote populariteit zal verwerven, hebben een staf personeel kunnen combineeren uit het Palace-Hotel te Scheveningen, wat den bezoekers waarborg geeft, dat zoowel bediening als schotels uitermate gesoigneerd zullen zijn. Restaurant Hasenkamp zal ongetwijfeld een gedistingueerde attractie worden van Rotterdam.
Restaurant Hasenkamp ingericht door N.V. Been's Woninginrichting, 8 oktober 1919, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “De Maasbode, 8 October 1919 — Restaurant Hasenkamp ingericht door N.V. Been's Woninginrichting” · Open het origineel ↗

In 1921 leverde het de nieuwe inrichting van het Cinema Palace. De moderne verbouwing was van een Rotterdamse architect die de bespreking noemt (de geverifieerde lezing van de pagina geeft den heer J. A. van der Vlugt), samen met de decorateurs Jaap en Jan Gidding. De bespreking in De Maasbode noemde Beens als leverancier van de inrichting en maakte de Rotterdamse lezer duidelijk wat die naam betekende.

De Maasbode, 29 juli 1921, p.6 — Cinema Palace ingericht door N.V. Beens' Woninginrichting (architect S. C. van der Vlugt; decorateurs Jaap & Jan Gidding)Delpher (KB) · MMKB04:000191009:mpeg21:a0052Open het origineel ↗
CINEMA PALACE. De bekende Cinema Palace aan de Coolsingel (ook aldaar) heeft — iets, waarop hij trotsch mag zijn — in minder dan 18 dagen kans gezien zich in een nieuw kleed te steken. De heer Alexander Jaap v. Gils heeft het noodig geoordeeld de vroegere kermis-pronk welke zijn theater van binnen ontsierde, geheel te doen wegnemen en de zaal, thans aanmerkelijk vergroot, meer volgens moderner inzicht te doen inrichten naar plannen van den kundigen Rotterdamschen architect den heer J. A. van der Vlugt en de bekende sierkunstenaars Jaap en Jan Gidding. In decoratief even knap als overbluffend modern werk herkent men dadelijk deze twee Rotterdamsche meesters. Voor de nieuwe meubileering zorgde de N. V. Beens’ Woning-inrichting, en dit zegt al genoeg om te weten dat alles uiterst behaaglijk zal zijn. In de verrassende wandversiering passen wondergoed de aardig gevonden wandlampen met gekleurd glas, ook naar ontwerpen van den heer v. d. Vlugt. De electrische installatie, welke het geheele interieur een feestelijken schijn geeft, werd uitgevoerd door den eigen chef-technicus van de Cinema Palace, den heer J. H. Dorré. In zijn nieuwste transformatie behoort de Cinema Palace thans tot een der in zijn karakter aantrekkelijke intieme theaters van Rotterdam. De openings-voorstelling van dezen avond zal worden ingeleid met de ouverture „de Bruiloft van Figaro”, waarbij de kapelmeester C. G. Dudden, de fraaie Mozartmuziek gearrangeerd heeft.
Cinema Palace ingericht door N.V. Beens' Woninginrichting (architect S. C. van der Vlugt; decorateurs Jaap & Jan Gidding), 29 juli 1921, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “De Maasbode, 29 juli 1921, p.6 — Cinema Palace ingericht door N.V. Beens' Woninginrichting (architect S. C. van der Vlugt; decorateurs Jaap & Jan Gidding)” · Open het origineel ↗

Datzelfde jaar hoorde het bij de genoemde leveranciers van het Ooster-Theater. In 1926 richtte het het verbouwde Tivoli in met teakhouten betimmering en rode moquette, met decoratief schilderwerk van Gidding en Tuinenburg: de gebroeders Gidding opnieuw bij een opdracht van Beens, vijf jaar na het Cinema Palace.

Rotterdamsch Nieuwsblad, 30 december 1926 — het herbouwde Tivoli-theater, ingericht door A. Been's WoninginrichtingDelpher (KB) · ddd:010513877:mpeg21:a0201Open het origineel ↗
Rotterdamsch Nieuwsblad, 30 december 1926, Vierde Blad, artikel "DE VERNIEUWDE TIVOLI-SCHOUWBURG": beschrijft het vernieuwde Tivoli-theater (teakhouten lambrisering, rode moquette, heringerichte publieksruimten) en noemt de vaklieden die het werk uitvoerden. De opnieuw nauwkeurig gecontroleerde gedrukte naamsregel luidt: "...uitgevoerd zijn door de firma Gidding en Tuinenburg, en A. Been's Woninginrichting voor de stoffeering en de meubileering" — dus "A. Been's Woninginrichting", met apostrof. (De overige beschrijving van de vernieuwing van het theater en de andere ruimten, niet toegeschreven aan A. Been's, is hier niet volledig overgenomen.)
het herbouwde Tivoli-theater, ingericht door A. Been's Woninginrichting, 30 december 1926, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “Rotterdamsch Nieuwsblad, 30 december 1926 — het herbouwde Tivoli-theater, ingericht door A. Been's Woninginrichting” · Open het origineel ↗

Op de tentoonstelling Het Huis en zijn Inrichting van 1920 won het een diploma met gouden medaille, en koningin Wilhelmina bekeek zijn stand op de Utrechtse jaarbeurs van 1919.

Ook buiten de werkvloer was te zien welke plaats het bedrijf innam. In december 1922 richtte H. P. Beens een hulpcomité op voor het hongerende Wenen en leidde het: Beens' Comité voor noodlijdend Weenen. Het kondigde een loterij aan met vijfentwintigduizend loten en stelde de prijzen, voor f50.000 in Wenen gekocht, aan de Coolsingel tentoon. Begin januari had het comité al tienduizend gulden naar Wenen gestuurd, vóór de uitgestelde trekking van 22 januari 1923, waarvoor daarna weinig loten werden verkocht. De hele onderneming hoort bij .

Het Vaderland, 11 december 1922 (volledige pagina)Delpher (KB) — Het Vaderland · ddd:010008199:mpeg21:a0047Open het origineel ↗
GEMENGD NIEUWS. EEN LOTERIJ VOOR WEENEN. Voor de noodlijdenden in Weenen is door de Nederlanders reeds heel wat gedaan, maar ondanks al die hulp zijn er nog categorieën, die in den bittersten nood verkeeren. Tot die categorieën behooren de intellectueelen en degenen, die van een pensioen moeten rondkomen. De heer H. P. Beens, directeur der N.V. Beens' Woninginrichting Maatschappij te Rotterdam werd op zijn laatste zakenreizen naar Weenen zoo getroffen door de ellende dezer menschen, dat hij thans pogen wil hen te helpen. Voor dit doel is gesticht het Beens' Comité voor noodlijdend Weenen, dat tracht door het uitgeven van loten geld bijeen te brengen. In deze loterij worden uitgegeven 25.000 loten à f 5 per stuk. De opbrengst hiervan is dan f 125.000. Voor f 50.000 zijn in Weenen verschillende prijzen aangekocht. Deze prijzen bestaan uit prachtige eet- en salon- en slaapkamerameublementen, schilderijen, Perzische tapijten, schemerlampen, clubfauteuils, vazen, miniaturen, kussens, tafelkloedjes, enz. Voor den gunstigen tijd van inkoopen zijn de prijzen veel meer waard, dan waarvoor zij werden aangekocht. De prijzen zijn tentoongesteld te Rotterdam bij de N.V. Beens' Woninginrichting Mij., Coolsingel 19, te Amsterdam bij de N.V. de Phoenix, Damrak 76, en te 's Gravenhage bij H. T. L. Coolwijk. De trekking zal plaats hebben nog voor Kerstmis.
Het Vaderland, 11 december 1922, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “Beens' Comité voor noodlijdend Weenen — H. P. Beens' loterij voor hulpverlening aan Wenen” · Open het origineel ↗

Eén particuliere bestelling is buiten de pers bewaard gebleven, als regel in een inventaris. In het familiearchief De Crane bij het Zeeuws Archief beschrijft een catalogusbeschrijving een brief van het bedrijf uit 1926. Volgens die beschrijving bevestigt de brief een bestelling van vijf fauteuils en een tafel, met een tekening. De brief is niet gedigitaliseerd en wij hebben hem niet gelezen. Hij legt een opdracht aan het bedrijf vast, maar de beschrijving zegt niet of de meubels in de werkplaatsen aan de Rochussenstraat of in een showroom aan de Coolsingel zijn gemaakt, en noemt de klant niet nader. De brief is alleen in het archief van de familie De Crane bewaard, en ook uit de tweede hand is hij de moeite waard.

De Duitse schuld

Een geschil over een schuld in Duitse marken kwam voor een Rotterdamse rechtbank, en het deel waarover de Staatscourant bericht, laat het omgekeerde zien van een bedrijf dat simpelweg door een buitenlandse schuldeiser werd aangemaand. Markgraf & Tau uit Berlijn had het bedrijf voor de rechter gedaagd, en Beens stelde een tegeneis in. De gedrukte uitspraak behandelt die tegeneis onder het kopje Voldoening van een schuld uitgedrukt in gedeprecieerde valuta. Beens had zelf een vordering in marken op Markgraf & Tau uit januari 1922. Het vroeg de rechtbank de Berlijners niet te laten betalen in de inmiddels waardeloze marken, maar overeenkomstig de waarde van de mark in Nederlandsch geld in Jan. 1922.

Nederlandsche Staatscourant, 28 november 1927 — vonnis van de Rb. Rotterdam in de zaak Markgraf & Tau tegen N.V. Beens' Woninginrichting MaatschappijDelpher (KB) — Nederlandsche Staatscourant · MMKB07:001711142Open het origineel ↗
ARROND.-RECHTBANK TE ROTTERDAM Tweede Kamer Zitting van 1 December 1926 Voorzitter, Mr. P. IJSSEL DE SCHEPPER Rechters, Mrs S. N. B. HALBERTSMA en Prof. W. H. DRUCKER (plv.) Voldoening van een schuld uitgedrukt in gedeprecieerde valuta. De rechter heeft naar de feitelijke omstandigheden te beslissen of de debiteur verplicht is een grooter nominaal bedrag te voldoen dan de oorspronkelijke schuld. Zoo is o. m. van belang de vraag of de schuld reeds lang opeischbaar was en of reeds vroeger op betaling is aangedrongen. De Vennootschap naar het Duitsche recht Markgraf & Tau, gevestigd te Berlijn, eischeres in conventie, verweerster in reconventie, procureur Mr. J. J. VAN WALSEM, tegen de N. V. Beens' Woninginrichting Maatschappij, gevestigd te Rotterdam, gedaagde in conventie, eischeres in reconventie, procureur Mr. F. A. M. CAVADINO. De Rechtbank; Gehoord enz.; Ten aanzien van het recht: In conventie: Overwegende, dat enz.; In reconventie: O. dat het bedrag der vordering in Duitsche marken vaststaat, maar tusschen partijen verschil bestaat over de vraag of Markgraf & Tau deze schuld kunnen afdoen met thans waardelooze marken, dan wel verplicht zijn, de betaling te doen plaats hebben overeenkomstig de waarde van de mark in Nederlandsch geld in Jan. 1922; O. dat het standpunt van Beens juist is, dat een oude markenschuld niet ten allen tijde en onder alle omstandigheden kan worden afgedaan met de betaling van het oorspronkelijke bedrag in oude marken; O. dat in vele gevallen, om de oorspronkelijke verhouding tusschen partijen niet te zeer te verbreken, van den debiteur verlangd kan worden, dat hij een nominaal bedrag betaalt grooter dan zijn oorspronkelijke schuld; O. dat de rechter dan ook onder omstandigheden aanleiding moet vinden tot zoodanige betaling te veroordeelen; O. dat daarvoor echter een eerste vereischte is, dat den rechter bekend is, uit welke verhouding de schuld voortspruit, ten einde bij zijn veroordeeling te kunnen zorgen, dat de oorspronkelijke verhouding tusschen partijen zooveel mogelijk bewaard blijft; O. dat dit in het onderhavige geval niet kan gebeuren, daar Beens geen enkele mededeeling gedaan heeft omtrent de oorzaak, waaruit zijn markenvordering voortspruit; O. dat, voor zoover de Rechtbank de vordering kan beoordeelen, er geen grond aanwezig is, Markgraf & Tau te veroordeelen tot meer dan de tegenwoordige waarde van de oorspronkelijke schuld; O. dat toch niet anders blijkt dan dat er was een geldvordering, ontstaan in Jan. 1922, welke van den beginne af was opeischbaar en dus door Beens ten allen tijde kon worden geldend gemaakt; O. dat verder niet is gebleken, dat Beens op betaling heeft aangedrongen; O. dat ook volstrekt niet onaannemelijk is, dat Beens de vordering wilde laten staan, daar destijds door velen zoo werd gehandeld, omdat in Duitschland met een zeker markenbedrag meer kon worden gedaan dan in Nederland met de overeenkomstig waarde in Nederlandsch geld, terwijl ook bij velen de hoop bestond, dat een latere omzetting in Nederlandsch geld voordeeliger zou zijn; O. dat Beens wel zegt, zich om de vordering niet bekommerd te hebben, omdat deze toch gecompenseerd moest worden met de vorderingen van Markgraf & Tau; O. dat echter, gelijk reeds hierboven overwogen, die compensatie niet plaats had en tegenover Markgraf & Tau dit beroep op de tegenvordering eerst werd gedaan op 1 Nov. 1922, toen de waarde van de mark reeds zeer gering was geworden; O. dat ook toen niet nadrukkelijk om afdoening van de vordering werd gevraagd; O. enz. [Het verslag geeft bij dit item geen afzonderlijke beslissing onder het kopje "Recht doende"; de redenering eindigt hierboven met de afkorting "O. enz.", waarna het blad direct overgaat naar de volgende zaak, "Zitting van 8 December 1926" (zie de leesnotities).]
Delpher (KB) — Nederlandsche Staatscourant · Nederlandsche Staatscourant, 28 november 1927 — vonnis van de Rb. Rotterdam in de zaak Markgraf & Tau tegen N.V. Beens' Woninginrichting Maatschappij · MMKB07:001711142 · 28 november 1927 · Open het origineel ↗

De rechtbank zag geen grond om Markgraf & Tau meer te laten betalen dan de huidige, ingestorte waarde van de schuld. Waarom niet: Beens had nooit gezegd waar de vordering vandaan kwam, had nooit op betaling aangedrongen en had de verrekening pas op 1 november 1922 ingeroepen, toen de mark al zo goed als niets meer waard was. De zaak diende op 1 december 1926, dertien dagen nadat het liquidatievoorstel naar de aandeelhouders was gegaan, en kwam pas op 28 november 1927 in de Nederlandsche Staatscourant . Mr. F. A. M. Cavadino trad op voor Beens, mr. J. J. van Walsem voor de Berlijners.

De afbouw

Het einde was een proces, en de kranten volgden het in drie opeenvolgende jaren. In november 1926 werd een buitengewone aandeelhoudersvergadering aangekondigd over een liquidatievoorstel.

De Maasbode, 18-11-1926 — 'Beens' Woninginrichting Mij.': buitengewone aandeelhoudersvergadering ter bespreking van een liquidatievoorstel (volledige pagina)Delpher (KB) · MMKB04:000196067:mpeg21:a0111 · Koninklijke Bibliotheek / DelpherOpen het origineel ↗
BEENS' WONINGINRICHTING MIJ. In een binnenkort te houden buitengewone aandeelhoudersvergadering der N.V. Beens' Woninginrichting zal de ontbinding en een li- quidatievoorstel in behandeling worden gebracht.
Beens' Woninginrichting Mij.: liquidatievoorstel voor een buitengewone aandeelhoudersvergadering, 18 november 1926, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “De Maasbode, 18 november 1926 — Beens' Woninginrichting Mij.: liquidatievoorstel voor een buitengewone aandeelhoudersvergadering” · Open het origineel ↗

Daarna kwamen de uitverkopen: een opheffingsuitverkoop in februari 1927 en nog een liquidatie-uitverkoop die in april afliep.

De Maasbode 04-02-1927 — 'OPHEFFINGS UITVERKOOP' N.V. Beens' Woninginrichting Mij, Coolsingel 103KB Delpher · MMKB04:000197949:mpeg21:a0089Open het origineel ↗
N.V. BEENS' WONINGINRICHTING MIJ COOLSINGEL 103. GOEDEREN, die men binnen zeer korten tijd wenscht te verkoopen, moeten laaggeprijsd zijn. Binnen enkele weken moeten wij onze Showrooms ontruimen en wenschen vóór dien tijd onze voorradige goederen te liquideeren, reden waarom onze noteeringen ongekend laag gesteld zijn. Bezoekt onzen OPHEFFINGS UITVERKOOP! Complete Ameublementen, Karpetten, Stoffen, Fantasie- en Kunstvoorwerpen. (advertentieverwijzing: 72410 120)
'OPHEFFINGS UITVERKOOP' N.V. Beens' Woninginrichting Mij, Coolsingel 103, 4 februari 1927, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “De Maasbode 04-02-1927 — 'OPHEFFINGS UITVERKOOP' N.V. Beens' Woninginrichting Mij, Coolsingel 103” · Open het origineel ↗

In april 1927 was ook de showroom op zijn retour. Half april meldde de Rotterdamse pers dat Coolsingel 103 zou worden verbouwd tot een modern café-restaurant. Het ging om de winkel waar de firma thans nog gevestigd is, en het café zou rond 1 juli opengaan. De verhuurder, den heer A. R. B. Maas, meubelfabrikant, liet de verbouwing doen en maakte zo van een woninginrichtingszaak een café.

De Maasbode » 13 apr 1927 - Art. 11Delpher (KB) · MMKB04:000196707:mpeg21:a0011Open het origineel ↗
NIEUW CAFÉ-RESTAURANT OP DEN COOLSINGEL. De winkel aan den Coolsingel no. 103, waar thans de N.V. Beens' Woninginrichting-Maatschappij gevestigd is, zal door den eigenaar, den heer A. R. B. Maas, meubelfabrikant, worden verbouwd en ingericht tot een modern café met terras, bar, restaurant, biljartzaal, feestzaal en groote vergaderzalen. Daar het pand 56 M. diep is, valt van een dergelijk groot café-restaurant, dat met 1 Juli reeds zal worden geopend, wel iets te verwachten.
Beens' showroom inmiddels aan Coolsingel 103 (na vertrek uit Rochussenstraat 169), 13 april 1927, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “De Maasbode — Beens' showroom inmiddels aan Coolsingel 103 (na vertrek uit Rochussenstraat 169)” · Open het origineel ↗

De woorden thans nog vangen het moment: een verslaggever die een vestiging vastlegt die bijna voorbij is. Het laatste bedrijf volgde in de zomer van 1928. Een advertentie, geplaatst op verzoek van een bank, bood de hele goederenvoorraad van de N.V. Beens' Woninginrichting in liquidatie ter veiling aan in het Notarishuis. Op de lijst stonden clubfauteuils en vitrines, dressoirs en Wiltontapijten, en ook de eigen modelstoelen en rompen van de werkplaatsen. Het assortiment van het bedrijf en de modellen waarnaar het werkte, werden te koop aangeboden.

Nieuwe Rotterdamsche Courant, 27 mei 1928, p. 6 — openbare verkooping van de volledige voorraad van N.V. Beens' Woninginrichting in liquidatie (in opdracht van een bank; notaris S. Wijsenbeek)Delpher (KB) · ddd:010029674:mpeg21:a0057Open het origineel ↗
OPENBARE VERKOOPING DIRECTIE: VAN MARLE EN DE SILLE, Vendumeesters, Makelaars en Taxateurs. NOTARISHUIS — WIJNSTRAAT 35 — ROTTERDAM. Door den Notaris S. S. WIJSENBEEK, ten verzoeke van eene Bankinstelling, op Dinsdag 5 en Woensdag 6 Juni, des voorm. ten 10 uur : DEN GEHEELEN GOEDERENVOORRAAD VAN DE N.V. BEENS WONINGINRICHTING IN LIQ. w.o. ZEER FRAAIE HEERENKAMER-, SLAAPKAMER- en EETKAMER- AMEUBLEMENTEN, 2 PHONOLA's, LUXE MEUBELEN, CHESTERFIELD GARNITUREN, CLUBFAUTEUILS, VITRINES, BUFFETTEN, KLEINE MEUBELTJES, MODELSTOELEN en ROMPEN, WILTON-, PERZISCHE en andere KARPETTEN EN KLEEDJES, DIVAN- en TAFELKLEEDEN, KUNSTVOORWERPEN, KLOKKEN, LICHTORNAMENTEN, enz. enz. Kijkdagen: Zaterdag 2, Zondag 3 en Maandag 4 Juni van 10 tot 4 uur. Catalogus op aanvraag verkrijgbaar bij VAN MARLE EN DE SILLE — WIJNSTRAAT 35 — ROTTERDAM. 30231.120
openbare verkooping van de volledige voorraad van N.V. Beens' Woninginrichting in liquidatie (in opdracht van een bank; notaris S. Wijsenbeek), 27 mei 1928, pagina niet vastgelegd (krantenstuk), “Nieuwe Rotterdamsche Courant, 27 mei 1928, p. 6 — openbare verkooping van de volledige voorraad van N.V. Beens' Woninginrichting in liquidatie (in opdracht van een bank; notaris S. Wijsenbeek)” · Open het origineel ↗

De schilderijen en antiquiteiten werden voor een aparte veiling aangekondigd; dat is . Volgens de advertentie was ze geplaatst op verzoek van een bank.

De werkplaatsen vielen niet stil met het bedrijf, en er stond al een andere vennootschap klaar voordat het einde goed en wel begon. De Continental Carpet and Furnishing Company, Continentale Tapijt en Meubelstoffen Handelmaatschappij, met een kapitaal van f50.000, was een afzonderlijke N.V. die naast het bedrijf bestond. Ze werd opgericht op 7 september 1926, tien weken voordat het liquidatievoorstel de aandeelhouders bereikte, en H. P. Beens leidde haar vanuit hetzelfde hoekpand . In 1929 zou F. J. Beens een eigen woninginrichtingsbedrijf als opvolger oprichten. Het bedrijf uit 1918 stond in de stratenlijst van 1920 bij het hoekpand en had er vanaf januari 1921 zijn fabriek . In 1928 was het verdwenen, maar de werkplaatsen gingen door. Wat er van de twee broers werd, is .