Wat er van de gebroeders Beens werd

Het bedrijf werd in 1927 en 1928 geliquideerd, maar de twee mannen die het hadden geleid waren toen in de dertig en hadden nog tientallen jaren voor zich¹. Daarna liepen hun levens uiteen. De een was rusteloos en zichtbaar, de ander zo stil dat hij bijna uit beeld verdwijnt. Beiden stierven ver van een meubelfabriek aan de Rochussenstraat, de een in Voorburg², de ander in Heemstede³.

Het waren broers, allebei geboren in Haarlem: Hermanus Petrus Beens in 1895, Fredericus Johannes Beens twee jaar eerder⁴. Hun ouders waren Fredericus Cornelis Carolus Nicanor Beens en Alida van Cittert⁵. Het was een gezin met bescheiden administratieve beroepen⁶. In de akten staat de vader als stadsbode en later als magazijnmeester en kantoorbediende, nooit als koopman⁷.

Ze trouwden binnen een jaar na elkaar in Haarlem, en elk was getuige op het huwelijk van de ander⁸.

In het bedrijf tekende de oudste, Fredericus Johannes, voor de werkplaatsen⁹, terwijl de jongste, Hermanus Petrus, directeur was in het centrum¹⁰. Het bedrijfsdossier zet die rollen uiteen.

Hermanus Petrus: van het hoekpand naar Teddington

H. P. Beens nam geen afscheid van de woninginrichting toen het bedrijf ten onder ging. Terwijl de oude vennootschap werd geliquideerd, leidde hij vanuit hetzelfde hoekpand al een nieuwe, de Continental Carpet and Furnishing Company¹¹. In het adresboek van 1929 staat het telefoonnummer van het hoekpand, 30047, bij de Continental-maatschappij¹². Zij is de eerste bekende houder ervan, jaren voordat het nummer overging op J. A. van Duyn¹³, en dat hoort bij een verhaal over het pand, niet over de bedrijven. Hij woonde nog op Rochussenstraat 169 toen het telefoonboek van 1929 hem daar als directeur van de Continental-maatschappij vermeldde¹⁴.

Op 3 augustus 1931 vertrok hij naar het buitenland. Volgens de gezinskaart in het bevolkingsregister werd het huishouden ambtshalve uitgeschreven naar Teddington, in het zuidwesten van Londen¹⁵. Met hem gingen zijn vrouw, Jantiena Aaldertina de Vries, en hun twee zoons, geboren in 1917 en 1921¹⁶.

De kaart zet de Rotterdamse adressen van het gezin onder elkaar. Eerst Schiedamschesingel 9a in 1918, het oude adres van het modelhuis van Kam & Van Rhijn, dan Coolsingel 103b in 1926, dan 169b in 1927 en 169c in 1929, in het hoekpand¹⁷. Onderaan staat het vertrek naar het buitenland, naar Meadowbank, Fairfax Road, Teddington¹⁸. In de beroepskolom naast de adressen gaat hij van winkelbediende via Directeur naar fabrikant¹⁹. De kaart noemt ook een gezinspaspoort, verkregen in juni 1928 en verlengd in februari 1931, en zijn eigen identiteitskaart, afgegeven op 16 december 1929²⁰. Ook aan de kant van het bedrijf is de verhuizing te zien. Een bericht uit 1931 noemt hem commissaris van de Continental-maatschappij, met als adres alleen Londen²¹.

Later trad het bedrijf naar buiten als Furnishco. Die naam, en de open vraag wie het bedrijf na Beens juridisch leidde, komen aan bod in het dossier met de open vraag over Furnishco.

Hij had al eerder publieke gebaren gemaakt. In 1922 zamelde hij met een loterij geld in voor Wenen, met de prijzen uitgestald in de zalen van het bedrijf aan de Coolsingel²². De loten verkochten slecht, maar toch ging er vóór de trekking tienduizend gulden naar het oosten²³. Het hoofdstuk waar dit verdiepende dossier bij hoort, vertelt die liefdadigheidsactie volledig.

The National Archives in Kew bewaren een vreemdelingendossier van het Home Office over hem²⁴. In de London Gazette is geen bericht van Britse naturalisatie voor hem gevonden, dus hij bleef zeer waarschijnlijk Nederlander²⁵, al bewijst die vergeefse zoektocht niet dat hij nooit genaturaliseerd is. Het vreemdelingendossier is een zaakdossier, geen toekenning van het staatsburgerschap, en we hebben de inhoud niet gezien²⁶. Mogelijk zit zijn pasfoto erin, en daarmee misschien een portret van hem, maar het dossier is nog niet geopend²⁷.

Terugkeer en een nieuwe bedrijfstak

Hij kwam terug. Halverwege de jaren veertig was H. P. Beens weer in Nederland, en een reeks officiële berichten vermeldt hem weer²⁸. Twee berichten in de Staatscourant gaan over het einde van zijn eerste huwelijk²⁹. Een Amsterdamse rechtbank sprak in 1946 bij verstek de echtscheiding uit, en een rechtbank in Den Haag legde in 1948 een uitspraak over hetzelfde huwelijk vast³⁰. Hoe die twee procedures zich tot elkaar verhielden, zeggen de berichten niet³¹.

In 1951 zat hij weer in Rotterdam, in een heel ander vak³². In augustus van dat jaar werd in Enschede een hotelmaatschappij opgericht, N.V. Hotel Parkzicht te Enschede, met f200.000 kapitaal³³. Onder de vijf oprichters noemt de akte Hermanus Petrus Beens, textielfabrikant te Rotterdam³⁴.

De meubelman was tapijtdirecteur geworden, daarna textielfabrikant en medeoprichter van een hotelmaatschappij.

Het eerste motel

Zijn opvallendste latere onderneming berust op een lezing, niet op een bewijs. Tussen juli 1955 en 1956 noemde de pers hem waarschijnlijk als exploitant van Motel Hoornwijck bij Ypenburg³⁵. Het motel ging op 1 mei 1956 open, met zevenenveertig appartementen aan de snelweg tussen Den Haag en Rotterdam, en was waarschijnlijk het eerste van Nederland³⁶. In juli 1955 stelde Het Binnenhof hem zonder omhaal voor, hoogstwaarschijnlijk als dezelfde man³⁷, en noemde hem de exploitant die zowel 's zomers als 's winters op redelijk goede zaken rekende³⁸.

Een tweede krant ging verder. In december 1955 plaatste Het vaderland hem in de directie van het motel en noemde hem een van de initiatiefnemers van een voorgestelde Europese motelorganisatie³⁹.

Een derde bericht, in de Nieuwe Haarlemsche Courant, toen het motel zich op de opening voorbereidde, gaf hem de titel zonder voorbehoud en sloot af met het wachten op klanten⁴⁰:

Dat deze exploitant onze H. P. Beens is, is waarschijnlijk, niet zeker⁴¹. De pers noemt hem alleen bij zijn initialen, en geen van de drie berichten geeft een adres dat de identiteit vastlegt⁴². De loopbaan past waarschijnlijk wel, van tapijt en textiel naar hotels en een motel langs de weg⁴³.

Er zijn persfoto's van het motel bewaard uit de tijd van de opening, in het voorjaar van 1956⁴⁴. Ze tonen lage rijen kamers langs de snelweg, jonge boompjes aan steunpalen in kale grond en een grote Amerikaanse vlag die strak uitwaait aan de middelste mast; op de foto van de openingsdag staat een vrouw met een scooter op een terras op de begane grond⁴⁵. Ze tonen het gebouw, niet de man. Niets erop maakt duidelijk wie het motel dreef, en dat de exploitant onze H. P. Beens was, blijft waarschijnlijk.

Zijn leven is tot het eind te volgen. Hermanus Petrus Beens overleed op 27 december 1966 om kwart voor twaalf 's avonds in Voorburg, eenenzeventig jaar oud⁴⁶.

De overlijdensakte werd opgemaakt op aangifte van een chauffeur⁴⁷. Ze noemt hem fabrikant en vermeldt zijn al lang overleden ouders⁴⁸. Ze legt vast dat hij ooit met De Vries getrouwd was geweest en bij zijn dood opnieuw gehuwd was⁴⁹. Als woonplaats noemt ze Rijswijk in Zuid-Holland⁵⁰. Dat was de gemeente van het motel zelf, tien jaar na de opening, en dichter dan dit brengen de bronnen onze man niet bij de Hoornbrug⁵¹. Zo sluit de akte een leven af dat in Haarlem begon en liep via een Rotterdamse meubelfabriek, een Londense buitenwijk en, volgens de lezing die de pers ondersteunt, een motel aan de Rijksweg⁵².

Fredericus Johannes: het bedrijf en de lange stilte

De oudste broer bleef in het vak en in het land, en is veel lastiger te volgen. Ook hij had in het hoekpand gewoond: de naamlijst van de volkstelling zet hem in 1926 op 169a en in 1927 op 169c, dus beide broers woonden een tijd in het gebouw waar het bedrijf werkte⁵³. In 1929, na de liquidatie van 1928, richtte F. J. Beens een eigen woninginrichtingsbedrijf op⁵⁴. N.V. Woninginrichting Maatschappij Fred. J. Beens dreef zaken vanaf de Coolsingel in Rotterdam, met een kapitaal van f50.000 in honderd aandelen van f500, waarvan er tweeëntwintig geplaatst en volgestort waren⁵⁵.

In het telefoonboek van 1929 staan de twee broers bij verschillende bedrijven⁵⁶. H. P. Beens leidt de Continental-maatschappij vanuit het hoekpand, F. J. Beens staat er zowel privé in als als directeur van zijn eigen nieuwe bedrijf⁵⁷.

Het bestuur van zijn bedrijf staat ook in het vakblad De Naamlooze Vennootschap van 1929, een overzicht van bedrijfsberichten uit de Staatscourant, maar die vermelding is waarschijnlijk ontleend aan een samenvatting en niet aan de akte⁵⁸. Daar plaatst vermelding 2047 de vennootschap in Rotterdam, met f11.000 van de f50.000 geplaatst en volgestort in aandelen op naam⁵⁹. Ze noemt waarschijnlijk F. J. Beens als directeur en J. J. W. van Delden en F. van Loon uit Den Haag als commissarissen: een bestuur van een directeur en twee commissarissen, hier weergegeven als wat het is: een waarschijnlijke lezing⁶⁰.

Stil werd hij niet meteen. Het bedrijf draaide door tot in de vroege jaren dertig, in 1930 vanaf Coolsingel 75c en in 1931 vanuit een herbouwde winkel op Coolsingel 79, met toonkamers aan de Hartmansstraat 26 en de Witte de Withstraat 80⁶¹. Tot halverwege de jaren dertig presenteerde het zich als hoogwaardige projectinrichter⁶². Pas daarna verdwijnt hij uit beeld. De voor dit dossier vastgelegde zoekacties in de landelijke overlijdensindex leverden niets op voor F. J. Beens⁶³. Zijn overlijden dook wel op in de regionale pers van Kennemerland, in een familiebericht en in de rubriek van de burgerlijke stand. Fredericus Johannes Beens overleed op 3 januari 1980 in Heemstede, zesentachtig jaar oud⁶⁴.

De regionale pers bracht zijn overlijden aan het licht, waar de vastgelegde zoekacties in de landelijke index dat niet deden⁶⁵. Twee gegevens leggen zijn identiteit vast: het adres van zijn woninginrichtingszaak in het adresboek van Heemstede en de naam van zijn weduwe in het bericht⁶⁶.

De familie om hen heen

Een paar losse gegevens maken het beeld van het gezin compleet. F. J. Beens en zijn vrouw hadden ten minste twee dochters, geboren in Rotterdam in 1919 en 1920⁶⁷. H. P. Beens en zijn eerste vrouw hadden twee bekende zoons: Herman, geboren in december 1917, en Albert, geboren in juni 1921⁶⁸. Die eerste vrouw, Jantiena de Vries, overleed in 1957 in Haarlem⁶⁹. De moeder van de broers, Alida van Cittert, overleefde het bedrijf van haar zoons met ruim twintig jaar⁷⁰. Ze stierf in de zomer van 1950 in Rotterdam-Overschie, een weduwe van drieëntachtig, en de stille oudste broer ondertekende haar overlijdensbericht uit aller naam⁷¹. Met haar verdween de generatie van de ouders van de twee mannen die de werkplaatsen hadden geleid.