◆ DOSSIER
Het latere huis van de schilder · 1885–1940

Twee huizen, één complex, geen gevel

Stadsarchief Rotterdam, Bouwpolitie (396-01-02), dossier 1885-0124 — bouwvergunning + tekening 'Kantoor inrichten enz.', Eenhoornstraat 4 (1885)Stadsarchief Rotterdam · toegang 396-01-02, stuk 7765, dossier 1885-0124/551, reg.nr. 124; scan NL-RtGAR_396-01_7765_00001Open het origineel ↗

Toen en zijn gezin de buurt van de hoek verlieten, trokken ze naar de Eenhoornstraat. Twee geboorteakten van zijn kinderen, uit 1922 en 1923, noemen als adres Eenhoornstraat 4a, en het adresboek vermeldt “G. J. v. Duffelen, kunstschilder” in 1923 en 1924 op nummer 4a . In januari 1926 woonde het gezin al in Schiebroek . Zoveel staat vast over hun jaren in de straat. Het huis zelf laten de bewaarde stukken niet zien.

Het huis dat alleen als plattegrond bestaat

Het gezin woonde in 4a, een woning in nummer 4. In het bewaarde materiaal is dat gebouw er alleen in de vorm van een bouwvergunningstekening uit 1885 voor de inrichting van een kantoor boven een pakhuis, op schaal 1:100. De vergunningendossiers van de straat uit 1905–1940, waaronder de jaren dat het gezin er woonde, zijn verbrand.

Stadsarchief Rotterdam, Bouwpolitie (396-01-02), dossier 1885-0124 — bouwvergunning + tekening 'Kantoor inrichten enz.', Eenhoornstraat 4 (1885)Stadsarchief Rotterdam · toegang 396-01-02, stuk 7765, dossier 1885-0124/551, reg.nr. 124; scan NL-RtGAR_396-01_7765_00001Open het origineel ↗

De tekening is een plattegrond. Je kijkt van bovenaf in de vertrekken van nummer 4: het kantoor, het pakhuis, de gang en de trap. Een gevelaanzicht ontbreekt, dus de voorkant van het huis komt er helemaal niet op voor.

Een gevel, maar de verkeerde

Van het buurpand, nummer 6, is wel een voorgevel bewaard. Na brandschade werd het in 1901 hersteld en ingericht als metaal- en rijwielfabriek, en de blauwdruk heeft een echt straatgevelaanzicht: een ronde oculus boven twee boogvensters op de bovenverdieping.

Stadsarchief Rotterdam, Bouwpolitie (396-01-04), dossier 1901-1509 — herstel brandschade + blauwdruk, Eenhoornstraat 6 (1901; architect Hendrik Cramer & Co)Stadsarchief Rotterdam · toegang 396-01-04, inv. 17281, dossier 1901-1509, kadastraal H 1041; scans NL-RtGAR_...Open het origineel ↗

Het is een echte gevel, maar van het verkeerde huis. Dit is de fabriek op nummer 6. Het is niet nummer 4, en niets ervan zegt iets over het huis van het gezin.

Twee percelen, één terrein

De twee nummers zijn makkelijk te verwarren. Volgens de bewaarde bouw- en kadastrale stukken waren nummer 4 en nummer 6 twee afzonderlijke gebouwen op eigen kadastrale percelen, nummer 4 op perceel 1883 en nummer 6 op perceel 1041. Beide vielen onder één oude naam, De Eenhoorn.

Stadsarchief Rotterdam Beeldbank — Eenhoornstraat (woonstraat van de familie van Duffelen–Kaleveld, Leuvehaven, centrum van Rotterdam; verwoest in 1940)Stadsarchief Rotterdam (Beeldbank) · miadt=184; trefwoord:Eenhoornstraat (22 items: 8 foto’s, 8 prentbriefkaarten, 2 kaarten, 3 prenten)Open het origineel ↗

Op de huisnummerkaart van 1938 is de scheiding goed te zien: twee percelen, twee nummers en een grens ertussen. De kaart legt vast waar de huizen stonden en welk perceel bij welk huis hoorde. Over de voorgevel van nummer 4a zegt hij, net als de vergunningen, niets.

Hoe de straat er ongeveer uitzag

Een foto uit 1916 toont de straat in de jaren rond de tijd dat het gezin er woonde.

Stadsarchief Rotterdam Beeldbank — Eenhoornstraat (woonstraat van de familie van Duffelen–Kaleveld, Leuvehaven, centrum van Rotterdam; verwoest in 1940)Stadsarchief Rotterdam (Beeldbank) · miadt=184; trefwoord:Eenhoornstraat (22 items: 8 foto’s, 8 prentbriefkaarten, 2 kaarten, 3 prenten)Open het origineel ↗

Dit is de straat, niet hun huis. Geen leesbare tekst wijst een gebouw aan, en niets op de foto is aan nummer 4a te koppelen. Hij staat hier alleen om te laten zien hoe de plek eruitzag: een straat met bedrijvigheid aan een haven.

Het einde van de straat

De Eenhoornstraat heeft de oorlog niet overleefd. Op 14 mei 1940 verwoestte het Duitse bombardement dat de binnenstad van Rotterdam in brand zette ook dit blok. Een gecatalogiseerde foto toont de ruïnes op de hoek van de straat met de Leuvehaven.

Rijksmuseum — 'Ruïnes bij de Leuvehaven hoek Eenhoornstraat te Rotterdam' (foto, toegeschreven aan J. Nolte), bombardement van 14 mei 1940Rijksmuseum, Amsterdam · RP-F-F01132-BS; persistent id https://id.rijksmuseum.nl/200336931Open het origineel ↗

Ook hierop staat hun huis niet, alleen de hoek in puin. In de doorzochte collecties is geen geverifieerde afbeelding gevonden van de voorgevel van het huis van de schilder aan de Eenhoornstraat. Er is dus geen muur die je als de hunne kunt aanwijzen.