Beide ouders en alle acht kinderen

Lang bleven de gezichten van de Pelts buiten beeld, en de stichtersfamilies van de hoek lieten sowieso weinig gezichten na die de website kan tonen. Dat is veranderd. Murk Arend Eland, een nakomeling van Pelt en de bewaarder van de familiefoto's, heeft de set vrijgegeven voor publicatie. Foto's die eerst alleen beschreven konden worden, zijn nu te zien, telkens met de bronvermelding van de familie. Het gaat om een groepsfoto, een genummerde sleutel daarbij en een uitgesneden portret van de oprichter uit hetzelfde beeld. Twee andere portretten kwamen via een aparte route, teruggevonden in een openbare stamboom.

Eén afbeelding is nooit afgeschermd geweest, want het is geen familiefoto. Het is de gebeeldhouwde herdenkingssteen die nog altijd in de muur van de hoek zit, in 2026 gefotografeerd door de eigenaar.

Zo ziet de steen er vandaag uit, op een recente foto van de eigenaar. De inscriptie meldt, met de namen van de kinderen van de stichters, dat de eerste steen van Rochussenstraat 169 op 3 juni 1899 werd gelegd door Gerrit van Duffelen, negen jaar, en Cornelis Pelt, zes jaar¹. De negenjarige werd later schilder Gerrit van Duffelen. De zesjarige is de jongen die de familie op de groepsfoto aanwijst, al valt op de foto niet uit te maken welke van de twee jongens in matrozenpak hij is.

De foto

Beide ouders en alle acht kinderen die toen nog leefden, staan en zitten op een houten veranda of trap voor een beschilderd fotografendecor. Vader Cornelis Pelt staat rechtsboven. Naast hem zit een vrouw die de baby vasthoudt, en helemaal rechts zit een jonge vrouw naast een tafel. De twee jongens in matrozenpak zitten links en in het midden. Van de vier meisjes staat er één links met een pop in de hand, zit er één in het midden in een witte blouse met een donker schortje, staat er één achter, links van het midden, in donkere kleren en staat er één in het midden in een gedessineerde jurk met ceintuur. Op de vloer ligt speelgoed: een pop, een kruiwagentje, een trekhondje. Op tafel ligt een kleed en de balustrade heeft gedraaide spijlen: alle huiselijke warmte van een studioportret. Het decor, geschilderde ramen en baksteen met draperieën, lijkt uit een atelier te komen. De foto is dus mogelijk bij een fotograaf gemaakt en niet bij de familie thuis.

Naast de afdruk staat een genummerde sleutel, zodat je de groep nummer voor nummer kunt nagaan in plaats van te gissen.

De sleutel nummert tien figuren: de twee ouders (1 en 2) en de acht kinderen (3 tot en met 10). Leg je hem naast de gezinslijst uit de burgerlijke stand, dan kun je de figuren een voor een nalopen. Maar twee van de plaatsingen berusten op getuigenis van de familie zelf. Nummer 1, rechtsboven met de armen over elkaar, is vader Cornelis Pelt, geboren in 1856, het enige gezicht dat overeenkomt met het uitgesneden portret hieronder. Nummers 5 en 6, de twee jongens in gelijke matrozenpakjes, zijn de tweeling Cees en Jan Hendrik, geboren in november 1892. De familie noemt een van hen Cees, maar op de foto is niet te zien welke van de twee dat is.

De rest is afgeleide identificatie, beredeneerd uit de gezinslijst en de geschatte leeftijden van de figuren, niet geschreven op de afdruk.

Op de sleutel stond vroeger nog een elfde nummer; dat komt hieronder aan bod: bij volledige resolutie is het geen persoon.

De datering berust op tellen, niet op gissen. Op de afdruk staat geen datum, en de foto kwam binnen met een datering rond 1901 of 1902. Wie de kinderen telt, komt hoogstwaarschijnlijk uit rond het einde van 1899². Het echtpaar kreeg in totaal elf kinderen. Twee stierven als zuigeling, Cornelis in 1888 en Frans in 1894, en negen bleven in leven. Op de foto staan precies de acht die leefden in de korte periode tussen de geboorte van Willem Johan in 1898 en die van Paul in 1900. Paul staat er niet op, en er is geen driejarige, wat Willem Johan bij de latere datering had moeten zijn. De datering 1901–02 waarmee de foto binnenkwam, hoeft dus niet alleen bijgesteld te worden: ze past niet bij de kinderen op de foto. Eind 1899 woonde het gezin nog in Crooswijk, aan de Erasmusstraat 31, en pas omstreeks 1901 trok het in Rochussenstraat 169c³. Een portret van eind 1899 is dus van vóór de verhuizing naar de hoek, al is de foto, gezien het studiodecor, niet per se bij een van hun woningen gemaakt.

De familie bevestigt de identificaties, niet de datering. Ze noemt de vader, Cornelis Pelt, en een van de twee jongens in matrozenpak: Cees, de zesjarige die net met de jonge Gerrit van Duffelen de eerste steen van het pand had gelegd. Die identificaties zijn getuigenis, geen bijschrift op de afdruk, en gelden daarom als waarschijnlijk. Bij de jongens schuilt een valkuil. Cees was een van een tweeling, in november 1892 geboren samen met zijn broer Jan Hendrik, dus de twee matrozenpakjes vormen het enige paar van gelijke leeftijd onder alle kinderen. Daarom is het paar door de familie bevestigd, maar de afzonderlijke jongen niet.

Eén figuur die werd gezocht, staat er niet op. Een vorm helemaal linksboven, achter de reling en ver links van het meisje achter, werd ooit gelezen als een mogelijke elfde persoon. Bij volledige resolutie blijkt het een sierlijk bijzettafeltje met een beeldje erop, en de eerdere lezing is gecorrigeerd.

De gezichten van dichtbij

Uit dezelfde foto heeft de bewaarder van de familie één gezicht apart gehaald: vader Cornelis Pelt, een van de twee mannen die de hoek bouwden en iemand aan wie dit project anders geen gezicht kon geven.

Twee andere portretten komen uit een andere bron. Ze zijn teruggevonden in een openbare stamboom op Geneanet, op het kleine formaat dat dat platform openbaar toont, en staan hier met dank aan de familie Pelt via Geneanet. Het eerste toont Cornelis 'Cees' Pelt op hoge leeftijd: de zesjarige van de eerste steen, nu een oude man met een vlinderdas. Achter zijn schouder staat een ingelijst portret van een oudere man, op dit formaat te grof om te herkennen; er wordt geen naam aan verbonden.

Het tweede is Jacoba Anna Muijser, de vrouw van Cornelis Pelt en moeder van de elf kinderen, als jonge vrouw in een donkere jurk met hoge hals. Tot nu toe was zij alleen in de groep te zien, nooit alleen.

Er bestaan ook gerestaureerde en ingekleurde kopieën van de groepsfoto. Die worden als werkkopieën bewaard en hier niet getoond; de oorspronkelijke afdruk hierboven is de versie om te bekijken. De gezinskaart van de familie Pelt beschrijft het huishouden dat deze mensen op de hoek voerden, en het register van de nakomelingen van Pelt volgt de lijn vanaf hen verder.