Honderd jaar, een handvol regels

Het gemeentelijke materiaal dat hier is bekeken, draait om twee kaarten in het Stadsarchief Rotterdam. Het zijn pandkaarten: één voor 169a en één voor 169b, de twee onderadressen van het pand. Op de voorkant staat een opname van de ruimten. Op de achterkant staat een kort voorgedrukt formulier met drie kopjes, Stichting, Nadere opgave en Bestemmingswijziging, waarop de paar vergunningen voor het adres zijn ingevuld¹. Beide kaarten zijn op dezelfde dag in april 1943 opgemaakt, voor een gebouw dat toen al ruim veertig jaar oud was. De gedateerde regels lopen van 1899 tot 1987.

De kaart van 169a

In 1943 was 169a de helft van het gebouw met kantoor en magazijn. In de verkorte notatie van de opnemer geeft de voorkant van de kaart het hele pand op als kantoor en magazijn, op een begane grond die 45 centimeter boven straatniveau ligt, onder een plat dak van mastiek en grind.

Op de achterkant beslaat de vergunningengeschiedenis drie regels. De eerste, Stichting, zet het ontstaan van het gebouw en de opleveringsinspectie op één regel: gebouwd met vergunning 786 van 23 mei 1899, goedgekeurd bij een opleveringsinspectie op 31 januari 1952 en opgenomen in Lijst A van 25 maart 1952². De middelste regel, Nadere opgave, is op deze kaart leeg. De laatste regel is een bestemmingswijziging in 1987, ingeschreven als B1-305-'87³. Het gelinieerde technische schema daaronder, met regels voor bedsteden, haarden, privaten, water en trappen, is helemaal leeg gebleven.

De kaart van 169b

In 169b zaten de woningen, en de voorkant van de kaart telt ze. Er was een woning op de begane grond en de eerste verdieping, met een kantoor en een dagkamer. Op de begane grond lagen twee kamers en een alkoof, verhuurd voor ƒ13,46 per week; op de eerste verdieping drie kamers en een badkamer.

De achterkant herhaalt de stichting en de opleveringsinspectie van 1952 woord voor woord. Hier is de middelste regel wel ingevuld: op 23 augustus 1977 is de eerste verdieping van 169b, samen met de verdieping die daarvoor in een moeilijk leesbare afkorting wordt genoemd, met vergunning V 774/48c ingeschreven als verbouwd tot kantoor⁴. Dat is na 1952 het enige latere werk op een van beide kaarten. Daarna sluit de kaart, net als die van 169a, af met dezelfde bestemmingswijziging van 1987⁵.

In datzelfde jaar hield de meubelhandel op de hoek op. In de herfst van 1987 hield Firma J. A. van Duyn, de woninginrichter die sinds 1938 op nummer 169 zat, een opheffingsuitverkoop en vertrok⁶.

Na de kaarten

Een zoekactie in de huidige adresindex van de gemeentelijke bouwdossiers levert nog twee latere dossiers voor de hoek op, allebei geopend in 2002⁷. Het ene gaat over het verbouwen en gedeeltelijk vernieuwen van de panden op 169 en buurpand 171, met de voor- en achtergevel, en over het verbeteren van de fundering; het andere over houten tuinschuurtjes achter 169A⁸. Geen van beide dossiers uit 2002 is voor dit verhaal ingezien, en de vergunningen van 1977 en 1987 evenmin. Ze komen hier alleen voor als regels op de kaarten en vermeldingen in de adresindex. Zeven jaar na het laatste dossier werd het blok verbouwd tot koopappartementen⁹.

Dezelfde zoekactie levert geen dossiers op waarvan de omschrijving uitdrukkelijk verwijst naar de komst van Firma J. A. van Duyn, naar het kindertheater dat in 1989 openging of naar het muziekpodium dat in 1994 openging^10 11. Een beperkte zoekactie als deze kan niet bewijzen dat zo'n dossier nooit is aangelegd. De dossiers uit 1977 en 1987 zijn nog niet ingezien, en de archiefreeks waarin werk uit de podiumjaren zou kunnen zitten, is voor dit verhaal nog niet beschreven.

Wat de kaarten vastleggen

Beide kaarten noemen 1899 als jaar van stichting en vergunning 786 van dat jaar als stichtingsvergunning¹²; het gebouw zelf stond er uiterlijk in 1901¹³. Op zichzelf leggen de kaarten een opleveringsinspectie in 1952 vast, een verbouwing tot kantoor in 1977 en een bestemmingswijziging in 1987¹⁴. Wat er in de ruimten gebeurde, of wie het gebouw in die jaren bezat, staat er niet op. Honderd jaar gebruik komt op de eigen kaarten van het gebouw neer op een stichting, een opleveringsinspectie in 1952, één verbouwing tot kantoor in 1977 en een bestemmingswijziging in 1987: dezelfde jaartallen die ook worden genoemd bij de keerpunten in de geschiedenis van het gebouw.