De familie Van Duijn aan de Rochussenstraat 169

Het meeste wat we weten over de familie achter de winkel komt uit één soort document, en het merendeel daarvan uit advertenties van één en dezelfde dag. Johan Andries van Duijn overleed in januari 1978. Zijn weduwe plaatste een advertentie, een zoon plaatste er een namens het bedrijf in het NRC, en het voltallige personeel van de zaak nog een¹; samen leggen ze een lijst van familieleden en het verlies voor het bedrijf vast². Dit register steunt op die advertenties. De bewezen verwantschappen staan in het register van familiebanden; deze tekst legt uit wat de advertenties zeggen en wat ze weglaten.

De advertentie

De oprichter overleed op 10 januari 1978, drieënnegentig jaar oud³, in het Rotterdamse verzorgingshuis de Schans, waar zijn weduwe nog geen twee maanden later zou sterven⁴. Het NRC van 16 januari bevatte meer dan één advertentie voor hem. De kortste is die van zijn zoon, namens het bedrijf, die het plotseling overlijden van zijn vader meldt. Er staat niemand in die toen nog leefde:

De advertentie van de familie zelf, ondertekend door zijn weduwe, noemt Van Duijns en verwante namen, onder wie een Van Duijn die met iemand uit de familie Feenstra getrouwd was, en eindigt met klein- en achterkleinkinderen, zonder namen⁵. Sommige familiebanden in die lijst blijven daarin onduidelijk. Omdat de advertentie levende mensen noemt, met nabestaanden, hun woonplaatsen en een adres, lezen we haar wel, maar nemen we haar niet over. Initialen worden hier niet aan woonplaatsen gekoppeld, en wie de bron zelf niet als overleden vermeldt, wordt hier als mogelijk nog levend behandeld en blijft onbenoemd.

Het gezin verhuisde op 8 december 1931 naar Rochussenstraat 169b, vanuit nummer 171, waar de gezinskaart het gezin sinds 10 december 1929 heeft⁶. Het telefoonboek van 1932, een andere bron, noemt Johan Andries van Duyn waarschijnlijk als directeur van de firma Furnishco/Continental op nummer 169, en geeft een woonadres van een directeur op nummer 171⁷. Dat gedrukte adres, nummer 171, is het eerdere adres van het huishouden op de gezinskaart, niet de 169b waarheen het in december 1931 was vertrokken, en de bronnen tonen niet waarom de vermelding het nog droeg. Evenmin toont het telefoonboek aan dat zijn latere zaak juridisch die firma opvolgde.

Hoe de advertentie te lezen

Voor het lezen van de advertentie is één detail van belang. De weduwe tekende als B. A. van Duijn-Metz. De advertentie van het bedrijf op dezelfde pagina was ondertekend door een andere B. A. van Duijn, die de oprichter zijn vader noemde en Fa. J. A. van Duyn leidde tot de zaak in 1987 sloot. Het register houdt de twee gedrukte B. A. van Duijns daarom uit elkaar⁸. Bernardina Arnolda Metz was de tweede vrouw van de oprichter. Drie zonen uit zijn eerste huwelijk, met Neeltje Paul, zijn apart gedocumenteerd⁹, en de advertentie zegt niet bij welk huwelijk de mensen op haar lijst horen¹⁰.

Een paar van deze mensen duiken in dit dossier voor het eerst op via de advertentie. De een is een Van Duijn die in de familie Feenstra trouwde, dochter of schoondochter; de advertentie zegt niet welke van de twee. De ander is de vrouw van een zoon, vermeld onder haar eigen meisjesnaam¹¹. Achter de lijst staan de huwelijken van de zonen, waarmee de familietakken van de nakomelingen beginnen. Uit zijn eerste huwelijk, met Neeltje Paul, kreeg de oprichter drie zonen: Bastiaan Cornelis, geboren in 1910; Cornelis Johan, 1911–1967; en Johan Andries junior, 1912–1954¹². Bastiaan Cornelis, landbouwkundig ingenieur, opgeleid in Wageningen, trouwde in februari 1936 in Rotterdam, met zijn broer Cornelis Johan als getuige¹³. Cornelis Johan trouwde op 3 maart 1937 met Wilhelmina Christina Justema. Een rechtbank ontbond dat huwelijk bij een beschikking die in januari 1943 werd ingeschreven, en in maart van dat jaar trouwde hij opnieuw¹⁴. Bij twee van deze huwelijken hoorde een vrouw die in de advertentie van 1978 nog bij de levenden werd gerekend; zij blijven hier onbenoemd.

Dezelfde akten geven ook een tijdsaanduiding voor iets wat het verhaal van het bedrijf zelf openlaat: wanneer de oprichter de handel in ging. Bij zijn huwelijk in 1909 en bij de geboorte van zijn jongste zoon in 1912 noemde hij zich nog kantoorklerk of kantoorbediende¹⁵. In de huwelijksakten van zijn zonen uit 1936 en 1937 staat hij gewoon als koopman, en diezelfde akten vermelden dat Neeltje Paul, de moeder van de zonen, toen al overleden was¹⁶.

In de huwelijksakte van Cornelis Johan van Duijn uit 1937 staat zijn vader als koopman, en een aantekening in rode inkt in de marge legt de echtscheiding van 1943 vast¹⁷.

De geboorte van de jongste zoon gaf de oprichter zelf aan, en hij ondertekende de akte ook zelf. De jongen, die eveneens Johan Andries heette, werd op 22 december 1912 geboren aan de Sophiakade 40a; zijn moeder was Neeltje Paul, de vrouw van de oprichter¹⁸. De oprichter deed de volgende dag aangifte, gaf zijn eigen leeftijd op als zevenentwintig en, in zijn eigen verklaring, zijn beroep als kantoorbediende¹⁹.

De grenzen

Het register houdt op waar de advertenties en de zoekregisters ophouden. Het geeft van geen enkele levende persoon een adres of privéomstandigheden, en de klein- en achterkleinkinderen die de advertentie onder één noemer samenbracht, blijven hier onder die noemer. Over de ouders van de oprichter bestaat daarentegen geen twijfel. Hij was de zoon van Bastiaan van Duijn en Alida Jongeneel, die worden genoemd in zijn eigen geboorteakte van 1885 en opnieuw in zijn huwelijksakte van 1909²⁰.

De geboorteakte, in januari 1885 in Bergschenhoek opgemaakt, brengt het ambacht van de familie een generatie verder terug. Zijn vader, Bastiaan van Duijn, staat erin als bakker en gaf de geboorte aan van een zoon die Johan Andries zou heten²¹.

De huwelijksakte van 1909 herhaalt de namen van beide ouders en voegt toe wat de geboorteakte nog niet kon weten. De vader, nog altijd broodbakker, was bij de bruiloft aanwezig; de moeder, Alida Jongeneel, was overleden, en de akte noemt haar overleden²².

Twee oudere lezingen, van vóór de winkel, zijn waarschijnlijk maar niet bewezen, omdat ze allebei alleen op een register van familieadvertenties steunen. De eerste is dat de ouders waarschijnlijk in mei 1882 trouwden, een huwelijk dat in een familieregister tweemaal op fiche staat, met gegevens die niet helemaal overeenkomen²³. De tweede gaat over de vrouw van de oprichter: Neeltje Paul is waarschijnlijk de persoon die een register bij een Rotterdamse familieadvertentie van december 1918 plaatst, met een verwijzing naar de naam Van Duijn, al geeft de vermelding verder niets²⁴.