¹³Dodorama

Op 13 februari 1994 ging de hoek waar het grootste deel van een eeuw meubels waren verkocht opnieuw open, nu als podium. Peter van Bergen, Huib Emmer, Victor Snijtsheuvel en Jacques Palinckx speelden het openingsconcert¹. Worm.org en Wikipedia zouden die dag later als begin vastleggen, maar het was een mijlpaal en geen eerste avond. Een maand eerder werd er al muziek gemaakt: op woensdag 12 januari 1994 speelde de Rotterdam Rouppe Group er Kurtag en Kagel, en twee dagen later besprak Trouw de avond als het nieuwe podium voor moderne muziek aan de Rochussenstraat².

Dodorama wordt vaak op naam gezet van de organisatoren die het later leidden³. Degene die ermee begon, was Gerard Kranendonk, een freejazzprogrammeur die in 1976 had meegeholpen de Rotterdam Jazzbunker op te richten. Hij nam het initiatief voor Dodorama aan de Rochussenstraat 169 en overleed in juni 1996⁴. Het dossier over Gerard Kranendonk vertelt zijn deel van het verhaal, en het eigen optredensregister van het podium houdt bij wie er speelde, avond na avond.

Maar één schrijver uit die tijd heeft beschreven hoe het er binnen uitzag. In een recensie van een concertreeks in De Groene Amsterdammer van 18 oktober 1995 noemde Jacqueline Oskamp het een oud, rommelig winkelpandje¹. De bakken met cd's, de exotische instrumenten en de rekken met alternatieve tijdschriften werden opzijgeschoven om er een kleine concertzaal van te maken². De informele sfeer deed haar denken aan de New Yorkse gewoonte om concerten in galeries te geven.

Dat opzijschuiven zegt meer over de podiumjaren dan wat ook. De platenzaak en het concertpodium waren één en dezelfde ruimte. Rekken en bakken stonden op wielen, en voor elk optreden werden ze weggereden zodat de winkel een concertzaal werd zo groot als een flinke woonkamer³. Zelfs een hoge kast met boeken en tijdschriften stond op zwenkwielen, net als de rest, en omgedraaid diende hij als projectiescherm⁴.

Wat er in die vrijgereden zaal te horen was, optreden na optreden, staat in het optredensregister.

Vanaf oktober 1995 is het programma tot in detail bekend. Op de zondag voor de recensie in De Groene speelde het kwartet The Voice Is the Matter: Jodi Gilbert (stem), Ernst Glerum (contrabas), Michael Moore (rietinstrumenten) en Alexej Levin (piano en accordeon)¹. Daarna kwamen Guy Klucevsek op 20 oktober, De drie koningen op 22 oktober en Arthur Sauer op donderharp op 29 oktober². The Voice Is the Matter ging op één avond van een nummer van Fleetwood Mac en een Macedonisch lied naar Poulenc, naar jazz van Glerum en naar Zo zacht als boter van Misha Mengelberg³.

De namen werden groter, de zaal bleef even klein. Volgens een verslag dat wordt toegeschreven aan criticus Kevin Whitehead en dat op de pagina van een van de deelnemers is overgenomen, speelde Derek Bailey in april 1998 in Dodorama, met William Parker als een van de bassisten die avond⁴. Op 14 juni 1998 was er in de winkel een John Tchicai Festival rond de saxofonist, dat het Rotterdams Jaarboekje opnam in zijn kroniek van dat jaar⁵. De Amsterdamse groep The Ex speelde vier keer op de hoek⁶. Twee keer heette het nog Dodorama, op 18 april 1997 en 28 november 1999; twee keer was het al WORM, op 26 mei 2001 en 7 februari 2003, de laatste keer samen met Konono No.1⁷.

Alle artiesten van wie bekend is dat ze op de hoek optraden, elk met datum en bron, staan in het artiestenregister.

Een deel van wat er in de zaal gebeurde is opgenomen, en met die opnamen moet je net zo voorzichtig zijn als met de foto's. De opname die een label zelf aan het podium toeschrijft, is van 13 oktober 1996: het gedrukte boekje bij Real Life Of Plants van Vershki Da Koreshki vermeldt dat één nummer live is opgenomen in Dodorama, Rotterdam¹.

Twee latere sporen zijn zwakker. Volgens een upload uit 2020 speelden Samba, uit Senegal, en Peter Graute op 28 december 1997 Love Poem in Dodorama, gefilmd door Thea Linschoten. Die bewering komt van de uploader en niet van een label, dus ze klopt waarschijnlijk maar is niet bewezen². Zeven andere uploads, naar verluidt live in de zaal opgenomen op 5 november 2000, staan er net zo voor: de datum past bij een optreden van Noise Fragment in Dodorama's eigen vooruitblik op het najaar van 2000, maar de plaatsaanduiding in die vooruitblik is onduidelijk, dus het verband is waarschijnlijk en niet bewezen³. De discografie onderscheidt uitgaven die het podium als opnamelocatie vermelden van uitgaven waarvoor dat alleen wordt beweerd, met dezelfde discipline die de methode voor fout-positieve identificaties toepast op al het andere rond dit adres.

De betekenis van de winkel reikte verder dan de concertagenda. In 1996 en in 1997 noemde het literaire tijdschrift Passionate Dodorama, Rochussenstraat 169, bij zijn verkooppunten. Op de hoek werd dus niet alleen muziek gespeeld, er werd ook het tijdschrift verkocht^1 2. Vanaf 1995 programmeerde Lukas Simonis de muziek, en dat bleef hij doen in de WORM-jaren³.

Jaren voordat WORM bestond, betoogde Dodorama al dat de Rotterdamse nieuwe-muziekscene te versnipperd was om als losse onderdelen te overleven. Volgens dezelfde recensie uit oktober 1995 voerde het podium met een aantal andere Rotterdamse organisaties campagne voor een Centrum voor Actuele Muziek in de voormalige Thaliabioscoop, vanwege een te grote versnippering van geld en energie⁴. De week daarvoor, kort voordat de gemeenteraad zou beslissen, was het idee op een gala in Nighttown uitgebeeld als botsende ijsschotsen van opgestapelde punten wit piepschuim⁵. De recensent sloot af met Glad ijs⁶.

Het centrum kwam er nooit. Waarschijnlijk liep het plan in de late jaren negentig door onder de Rotterdamse Kunststichting, waarvan het bestuur vaak aan de Rochussenstraat 169 vergaderde, tot Dodorama rond 1999 besloot liever zelf iets eigens te worden⁷. Wat dat werd, en het korte, vreemde woord dat het als naam koos, hoort bij het volgende hoofdstuk, waar het webarchief van WORM de bewaard gebleven webpagina's van het podium bijeenbrengt.