Gedateerde keerpunten

Hier staan de keerpunten uit de hele geschiedenis van de hoek op volgorde. Ze komen uit alle bronnen tegelijk: een middeleeuwse dijk, de verkoop van een landgoed, een bouwvergunning, de aantoonbare aanwezigheid van een bedrijf en zijn vertrek, een aangekondigde voorstelling, een aankoop. Elke regel is een moment dat elders op de site uitgebreid wordt verteld, hier ingekort tot een datum, een zin en de bronnen erachter. De chronologie bewijst niets wat niet al elders op een pagina is bewezen. Ze laat alleen de volgorde zien.

De lijst is bewust kort. Ze noemt het jaar waarin een bedrijf op de hoek kwam, maar niet elke advertentie die het plaatste; de avond waarop een zaal openging, maar niet elk concert op het programma. Wie het hele verloop wil zien, kan terecht in de aparte registers van optredens en bewoners. Sommige regels leggen één dag vast, andere alleen een jaar of een reeks jaren, met precies de nauwkeurigheid die de bronnen toelaten. Waar de bronnen geen preciezere datum geven, wordt er ook geen verzonnen.

De chronologie reikt verder dan het gebouw. De oudste regels zijn landschapsgeschiedenis: de middeleeuwse dijk die de straat nog altijd volgt, de verkoop van een landgoed, het 'Gewijzigd plan voor de Coolpolder' van De Jongh uit 1887, in 1892 goedgekeurd, dat het stratenpatroon vastlegde¹, allemaal lang voordat iemand op deze hoek bouwde. Een paar latere regels spelen zich elders af, maar verklaren iets over de hoek: een brand bij een bedrijf in een ander deel van de stad, een fusie in het centrum, een overname. Een dagboek is het evenmin. Een lege periode tussen twee regels betekent niet dat er toen niets gebeurde, of dat er geen bron bewaard is. Het betekent alleen dat niets uit die periode tot een keerpunt uitgroeide.

Bij sommige regels hoort een kanttekening die langer is dan één regel. Het stratenplan van De Jongh uit 1887 berust alleen op een waarschijnlijk juiste lezing². Dat geldt ook voor de vermelding in het adresboek van 1932, die Van Duyn waarschijnlijk noemt onder de directeuren van Furnishco³. De regel voor 1938 legt alleen de naam J. A. van Duyn en dit adres vast in een particuliere rubrieksadvertentie, en dat bewijst niet dat het bedrijf zich hier toen vestigde. De eigen advertenties van het bedrijf die we hebben, beginnen in oktober 1939; dat verschil wordt uitgelegd in de deep dive over het bedrijf⁴. De regel voor 1989 houdt een vooraankondiging in de krant gescheiden van wat de UvA-catalogus vermoedelijk vermeldt over de indeling als jeugdtheater, de premièredatum en de vermelding van de uitvoerenden^5 6. De regel voor 1994 noemt de opening van Dodorama in februari, maar op woensdag 12 januari 1994, een maand eerder, adverteerde de zaal al met concerten in het gekraakte pand op nummer 169, zoals het bewonersregister vastlegt⁷.

Eén keerpunt is in het gebouw zelf uitgehakt. Op 3 juni 1899 lieten de twee oprichters van de werkplaats hun jonge zonen de eerste steen leggen, met de namen van de jongens erin gebeiteld⁸. De steen zit nog altijd in het metselwerk van de hoek, met een diagonale scheur aan één kant⁹. De huidige eigenaar fotografeerde hem in 2026, en er staan nog steeds Gerrit van Duffelen, negen jaar, en Cornelis Pelt, zes jaar, op, met de datum¹⁰.

De twee leeftijden kloppen met de geboorteakten van de jongens: Gerrit van Duffelen werd geboren in september 1889, Cornelis Pelt in november 1892, zodat ze op die dag negen en zes jaar oud waren. De steen werd gelegd in dezelfde maand waarin de maatschap bij notaris Minderop werd vastgelegd, op 24 juni 1899. Twee afgebakende zoektochten in kranten leverden geen verslag van de plechtigheid op, al bewijst dat niet dat er nooit een is verschenen¹¹.

Eén draad loopt voorbij de laatste regel van de chronologie door tot nu. De huidige eigenaar van het gebouw verwierf in augustus 2026 een aquarel van diezelfde jongen van de eerste steen: De Rijn vanaf de Grebbeberg, gesigneerd door Gerrit van Duffelen¹². Het werk valt buiten de gedateerde reeks van 1358 tot 2019, maar trekt het verhaal van de hoek door tot vandaag en hoort bij de eigen collectie van de familie.