¹⁰Negenenveertig jaar op nummer 169

De man wiens naam negenenveertig jaar boven deze deur hing, begon niet in de meubels. Johan Andries van Duijn werd op 7 januari 1885 in Bergschenhoek geboren¹. Zijn zoon kwam op 22 december 1912 in Rotterdam ter wereld en kreeg de namen van zijn vader. In de geboorteakte staat de vader, zevenentwintig jaar oud, als kantoorbediende, wonend aan de Sophiakade 40a².

Pas later bouwde die kantoorbediende in loondienst het meubelbedrijf op. In een advertentie uit 1938, al tegen het einde van zijn werkzame leven, gaf hij deze hoek als adres op³. Meer over de man heeft dit hoofdstuk niet nodig. Zijn gezin, zijn zoons, de huwelijken waaruit de latere familietakken voortkomen en de twee familieberichten uit 1978 die het volledigste bewaard gebleven beeld van de familie geven, staan in het register van de familie Van Duijn. Dit hoofdstuk gaat over de winkel.

Veel meer dan de winkel van buitenaf bekijken laten de bronnen niet toe. Het eerste bericht over wat er in de etalage stond, is van augustus 1951: Prachtige Barok en Chippendale meubelen in onze etalage, boven twee telefoonnummers, opgegeven als 30047-31805¹. Het ging om stijlmeubelen en reproducties, zestien jaar vóór de reclametekst uit 1969 over het betere klassieke genre en zesendertig jaar vóór de uitverkoop van klassieke meubelen in 1987.

Wie langsliep, zag de letters over de gevel: PULLMAN MATRASSEN, dan J.A. van DUYN, dan MEUBELEN en TAPIJTEN. Het Stadsarchief legde ze vast in februari 1965, op een kleurenopname van de metrowerken uit 1980 en op 24 november 1981, en op 17 december 1989 hingen ze er nog, twee jaar nadat de firma was gesloten². Een specifiek op de winkelpui gerichte frontale foto is niet bekend, en een foto van het interieur evenmin. De hoek is dus alleen bewaard als gevel die toevallig door een passerende camera werd vastgelegd³. Als belettering en advertenties alles zijn wat we hebben, leiden we daaruit af wat voor winkel het was, zoals de notitie over hoe het bronnenmateriaal wordt gelezen uitlegt.

De grootste naam op de gevel was van een ander. Pullman was een matrassenfabrikant die in 1937 op de Nederlandse markt was gekomen en na de oorlog een fabriek in Zwijndrecht opende⁴. Het verdiepende dossier over wat de hoek leverde zet de schepen, hotels en merken achter die letters bron voor bron naast elkaar.

Het zou een overzichtelijk verhaal zijn: op deze hoek stopte de meubelmakerij zodra de verkoop begon. Maar de bronnen vertellen iets anders. In februari 1950 werkte een meester-meubelmaker, Van Kleef, aan de Rochussenstraat 169c, boven Van Duyn, en zocht hij in Het Vrije Volk een leerling-meubelmaker¹. Een tweede advertentie, van 11 april 1950, gaf als deeladres 169, C². Van hem is alleen de achternaam bewaard. Hij werkte in dezelfde eenheid, 169c, waar Cornelis Pelt, een van de twee oprichters, tot 1921 had gewoond³.

Boven de winkel zaagde en verbond een meubelmaker dus nog hout, terwijl beneden een winkelier handelde. Van 1900 tot 1974 werd vanaf dit ene adres geadverteerd voor: meubelmakers, stoffeerders en stoelenmakers in de fabrieksjaren, daarna stoffeerders, gordijnnaaisters en winkelbedienden in de winkeljaren⁴. Ook de laatste firma deed meer dan meubels verkopen. In haar eigen overlijdensbericht voor de oprichter van januari 1978, gezamenlijk ondertekend door het personeel aan de Rochussenstraat 169, noemde ze zich Woninginrichting en Scheepsstoffering⁵. Na 1928 verdween het werk niet; het zwaartepunt verschoof.

Vóór 1959 identificeren de bewaard gebleven bronnen de mensen die in de woningen boven de werkplaats en de winkel woonden maar gedeeltelijk. Eén van hen staat volledig in de registers. Petronella Johanna Henriëtte van Vessem overleed op 22 juli 1959 aan de Rochussenstraat 169, vijfenzestig jaar oud; zij is de eerste particuliere bewoner van het pand bij naam, in onderscheid van de stichtende families en de firma's¹. Ze was op 26 juni 1894 in Rotterdam geboren, trouwde daar op 11 juli 1918 met Jan Dino Adriaan Leeflang en werd op 19 januari 1958 weduwe, anderhalf jaar voor haar eigen dood². De Rotterdamse gezinskaart noemt haar man procuratiehouder en vermeldt twee dochters, Adriana Margareta, geboren in 1922, en Margaretha, geboren in 1924³. We noemen haar omdat het kan; bij de meeste mensen die boven de winkel woonden, kan het niet. Hoe we voorkomen dat een naam als de hare aan de verkeerde persoon wordt gekoppeld, staat in de notitie over fout-positieve identificaties.

Het werk van de winkel reikte ver buiten de eigen buurt. In juni 1950 schreef een verslag over de attractie Oud-Rotterdam het interieur toe aan de firma¹. In 1959 leverde de firma vele tapijten en gordijnen voor de nieuwe ss Rotterdam, het vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn, en meldde dat zelf in een aanbevelingsadvertentie².

In 1963 nam ze als Interieur Adviseurs de hele stoffering van het nieuwe Rotterdam Hilton op zich³. Tapijten, gordijnen, bedden, spreien, peluwen en kunststof wandbekleding werden allemaal aan haar toevertrouwd⁴.

Op dezelfde dag adverteerde een andere Rotterdamse firma, De Nijs' Meubelfabriek, met haar eigen aandeel in het hotel: het meubilair van de tweehonderd gastenkamers⁵. Twee firma's deden twee soorten werk aan één gebouw, en die taakverdeling laat zien wat deze hoek wel en niet was. De Nijs maakte interieurs op grote schaal. Latere institutionele beschrijvingen schrijven het bedrijf, waarschijnlijk terecht, de uitvoering van twee openbare eetzalen van de ss Rotterdam toe⁶, en een brochure uit 1957 noemt het, eveneens waarschijnlijk terecht, als maker van het houtwerk en de inrichting van de Statendam⁷. In 1966 verzorgde het de betimmering van de Sagafjord⁸. Van Duyn leverde de stoffering. Het verdiepende dossier over wat de hoek leverde houdt de twee rollen gescheiden en behandelt ook de bijbehorende makersmerken en merken.

In de jaren zeventig ging de winkel grotendeels op de oude voet door. In 1973 zat de zaak nog uitsluitend Rochussenstraat 169a, met een nieuw telefoonnummer, 254992¹. Het einde maakte de oprichter niet meer mee. Johan Andries van Duijn overleed op 10 januari 1978, drieënnegentig jaar oud, in het Rotterdamse verzorgingshuis De Schans, en zijn weduwe, Bernardina Arnolda van Duijn-Metz, overleed op 3 maart 1978 in hetzelfde huis, vijfentachtig jaar oud, nog geen twee maanden na hem^2 3. Zijn zoon B. A. van Duijn leidde de firma tot het einde⁴.

Dat einde kwam met een uitverkoop. Van 30 oktober tot 5 november 1987 adverteerde de firma met een opheffingsuitverkoop van klassieke meubels, tot vijftig procent korting, aan de Rochussenstraat 169. Zo eindigden ongeveer negenenveertig jaar op de hoek^5 6. Daarna niets. Een systematische zoektocht in alle kranten die deze jaren nog bestrijken, leverde geen opvolger, overname, fusie of voortzetting op⁷. Er was alleen de uitverkoop, waarvan de grootste en laatste advertentie op 5 november 1987 verscheen, en daarna stilte⁸. De hele geschiedenis van de firma, van de komst in 1938 tot die laatste advertentie, staat in het verdiepende dossier over Fa. J. A. van Duyn.

Bijna negentig jaar meubelmaken en meubelverkoop eindigen hier, met een aankondiging van vijftig procent korting en daarna stilte. Het volgende hoofdstuk gaat over wat in al die jaren over de toonbanken en werkbanken van de hoek ging: de meubelen, stoffen en tapijten zelf, waaruit een woninginrichtingszaak uiteindelijk bestaat.